
ค้นพบว่า Power over Ethernet (PoE) กำลังพลิกโฉมเมืองอัจฉริยะด้วยการส่งข้อมูลและพลังงานผ่านสายเคเบิลเพียงเส้นเดียว
ในบ้านเรามีสายไฟละโยงละยาง สายหนึ่งเอาไว้เสียบทีวี อีกสายเอาไว้ต่ออินเทอร์เน็ต ถ้าลองเปิดฝ้าเพดานดู จะพบว่า สายไฟพันกันยุ่งเหยิงไปหมด เลยมีคนเริ่มคิดว่า ถ้าสายเส้นเดียวส่งได้ทั้งไฟฟ้าและข้อมูลล่ะ จะดีกว่าไหม คำตอบของคำถามนี้มีชื่อว่า Power over Ethernet หรือ PoE และตอนนี้มันกำลังค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงไปในสถานที่ทำงาน
สาย Ethernet หรือที่หลายคนเรียกว่าสายแลน คือ สายที่เราเสียบหลังคอมพิวเตอร์เพื่อต่ออินเทอร์เน็ต ข้างในมีลวดทองแดงเส้นเล็ก ๆ แปดเส้น บิดกันเป็นคู่ ปกติมันขนแค่ข้อมูล แต่ PoE ใช้สายบางคู่ขนไฟฟ้าไปด้วย ลองนึกถึงรถส่งจดหมาย เดิมรถคันนี้ขนแต่ซองจดหมาย วันหนึ่งมีคนสังเกตว่า ในรถยังมีที่ว่าง เลยใส่ข้าวกล่องไปด้วย คนปลายทางได้ทั้งสองอย่างในเที่ยวเดียว
ไฟที่วิ่งในสายนี้เป็นไฟกระแสตรงประมาณ 48 โวลต์ ต่ำกว่าไฟบ้านมาก ในการติดตั้งส่วนใหญ่ช่างไฟสามารถทำแรงดันไฟฟ้าต่ำได้ ไม่ต้องใช้ช่างไฟฟ้าแรงสูงทุกขั้นตอน ต้นทางของสายเป็นกล่องที่เรียกว่า สวิตช์ ซึ่งคอยทำหน้าที่จ่ายไฟให้กับอุปกรณ์อิเล็กโทรนิกส์ภายในบริเวณนั้น
ในปี 2003 PoE ถูกผลิตขึ้นมาครั้งแรกและสามารถส่งไฟได้ราว 13 วัตต์ สำหรับโทรศัพท์ตั้งโต๊ะกับกล้องวงจรปิดตัวเล็กได้ แต่ถ้าเป็นกล้องที่หมุนซ้ายขวาหรือเราเตอร์ Wi-Fi อาจจะยังไม่ไหว
ปี 2009 เกิดมาตรฐานใหม่ที่เพิ่มกำลังไฟฟ้าเป็น 25.5 วัตต์ จากนั้นมาตรฐาน IEEE 802.3bt ซึ่งกำหนดกำลังไฟฟ้าไปถึงประมาณ 90 วัตต์ ตัวเลขนี้มีความสำคัญ เพราะกำลังมากพอจะเลี้ยงโคมไฟ LED ได้หลายดวงจากสายเส้นเดียว ในการทดสอบหนึ่ง สายหนึ่งเส้นจ่ายไฟให้โคมขนาด 25 วัตต์ได้สามถึงสี่ดวง
อุปกรณ์ทุกตัวที่เสียบ PoE จะมีที่อยู่บนเครือข่ายเป็นของตัวเอง เหมือนบ้านทุกหลังมีบ้านเลขที่กำหนด ระบบกลางเลยรู้ว่า ไฟดวงไหนเปิดอยู่ เซนเซอร์ตัวไหนเจอคน และสั่งงานทุกตัวได้จากจุดเดียว ยกตัวอย่าง เช่น ตึก The Edge ในอัมสเตอร์ดัม ประเทศเนเธอร์แลนด์ เป็นตัวอย่างที่คนชอบพูดถึง ตึกนี้มีเซนเซอร์มากกว่า 28,000 ตัว ทั้งหมดถูกดูแลด้วยระบบเดียว ระบบไฟใช้ PoE พนักงานปรับแสงและอุณหภูมิตรงโต๊ะตัวเองผ่านแอปในมือถือได้ ส่งผลให้ตึกนี้ใช้ไฟน้อยกว่าสำนักงานทั่วไปราว 70%
ปี 2026 ห้องปฏิบัติการ Lawrence Berkeley ทำรายงานให้หน่วยงานรัฐบาลสหรัฐฯ โดยติดไฟ PoE ในสำนักงานทดลองที่วอชิงตัน ดี.ซี. ขนาดราวหนึ่งในสามของชั้น แล้ววัดผลเทียบกับไฟ LED ที่ใช้ไฟบ้านแบบปกติ ในระหว่างตอนติดตั้ง ทีมงานรื้อสายไฟหุ้มเหล็กแบบเก่าที่ไม่ได้ใช้แล้วออกมาได้น้ำหนักถึงประมาณ 360 กิโลกรัม
แต่ว่าระบบที่ติดตั้งแล้วกินไฟมากกว่าระบบไฟธรรมดาอยู่บ้าง เพราะอุปกรณ์หลายชิ้นแอบกินไฟตลอดเวลาแม้ตอนปิดไฟ คล้ายทีวีที่กดปิดไปแต่ไฟสีแดงตรงมุมยังติดอยู่ ไฟที่เสียไปเปล่า ๆ แบบนี้คิดเป็นราว ๆ 84% ของไฟที่สูญเสียทั้งหมดในระบบนั้น แต่พอเปลี่ยนไปใช้อุปกรณ์ที่ออกแบบมาดีกว่า และสั่งปิดสายที่ไม่จำเป็นตอนกลางคืน PoE กลับมีประสิทธิภาพดีกว่าไฟธรรมดา และในแบบจำลองที่มีการปรับให้ดีที่สุด จะได้ประสิทธิภาพสูงกว่าเกือบ 18%
เรื่องเงินก็มีความน่าสนใจ ทีมวิเคราะห์อาคารสำนักงานขนาด 58,000 ตารางฟุตในสี่เมืองของสหรัฐฯ แล้วพบว่า PoE ถูกกว่าราว 6% เหตุผลหลักคือ ค่าแรงถูกลง ถ้าระบบได้รับรองให้ใช้เป็นไฟฉุกเฉินได้ด้วย ต้นทุนจะลดลงเป็นประมาณ 11% ข้อมูลจากสาย PoE ยังช่วยเรื่องแอร์ได้อีกด้วย นอกจากนี้ Cisco ยังส่งข้อมูลว่า ตอนนี้คนอยู่ตรงไหนบ้างไปให้กับระบบแอร์ห้องไหนคนเยอะ แอร์ก็ทำงานหนักขึ้น ห้องไหนว่าง แอร์ก็พักได้
สายแลนเดินได้ไกลราว 90 เมตร หลังจากนั้นสัญญาณกับไฟจะเริ่มอ่อนลง และยิ่งส่งไฟมาก สายก็ยิ่งร้อน ต้องเลือกสายและวางแผนการติดตั้งให้ดี ไฟฉุกเฉินก็เป็นอีกเรื่อง ช่วงที่ทดสอบ ระบบ PoE ยังต้องมีไฟฉุกเฉินแยกอีกชุด ซึ่งทำให้ต้นทุนเพิ่มขึ้น ส่วนตัวเลขต้นทุนที่ดูดี ควรรู้ไว้ด้วยว่า อุปกรณ์ในการทดสอบมาจาก Cisco และการศึกษาต้นทุนบางส่วนก็ Cisco เป็นคนจ้าง จึงควรอ่านตัวเลขเหล่านี้อย่างระวังสักหน่อย
ในปี 2016 นักวิจัยจากมหาวิทยาลัย British Columbia ในแคนาดา ยกข้อมูลของสหประชาชาติที่คาดว่าภายในปี 2050 คนราวสองในสามของโลกจะอยู่ในเมือง ถ้าตึก ถนน และไฟจราจรต่างคนต่างมีระบบที่คุยกันไม่รู้เรื่อง เมืองจะวุ่นวายและแพง เขาเลยสร้างเครือข่ายเซนเซอร์ต้นแบบที่ใช้ PoE ส่งไฟ ข้อมูล และคำสั่งไปในสายเส้นเดียว แล้วต่อเข้ากับคอมพิวเตอร์บนคลาวด์ ระบบจัดเป็นลำดับชั้นเหมือนโรงเรียน คลาวด์เป็นครูใหญ่ สวิตช์เป็นครูประจำชั้น กล่องรวมสัญญาณเป็นหัวหน้าห้อง ส่วนเซนเซอร์คือ นักเรียน
เวลาเซนเซอร์ตัวหนึ่งเจอสิ่งผิดปกติ เช่น ผนังสั่นแรงกว่าปกติ ระบบจะจ่ายไฟปลุกเซนเซอร์ตัวอื่นที่หลับอยู่ให้ตื่นมาช่วยเช็ก ถ้าไม่มีอะไร ก็ปล่อยให้หลับต่อเพื่อประหยัดไฟ เขาทดสอบโดยตั้งระบบไว้สองที่ คือ แวนคูเวอร์ในแคนาดากับเอาก์สบวร์กในเยอรมนี ข้อมูลวิ่งข้ามทวีปได้ในเวลาไม่ถึงหนึ่งวินาที ผู้วิจัยบอกว่า ลำดับชั้นแบบนี้ขยายต่อได้เรื่อย ๆ จากชั้นหนึ่งในตึก เป็นทั้งตึก ไปจนถึงบล็อกในเมือง ในทุกวันนี้ที่ที่ PoE ทำผลงานได้ชัดที่สุดยังอยู่ในตึก ภาพเมืองทั้งเมืองที่เชื่อมกันด้วยสายแบบนี้ยังเป็นงานที่ต้องทำต่อไป แต่ชิ้นส่วนหลายชิ้นเริ่มพิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า สามารถใช้ได้จริง