การเติบโตของ AI และ Data Center ทำให้ความต้องการพื้นที่จัดเก็บข้อมูลมหาศาลเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว HDD จึงกลับมามีบทบาทสำคัญอีกครั้ง โดยประเทศไทยเป็นหนึ่งในศูนย์กลางการผลิต HDD ของโลก ทำให้มีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนโครงสร้างพื้นฐานเบื้องหลัง AI และเศรษฐกิจดิจิทัลยุคใหม่.

บทนำ

ถ้าเราลองมองย้อนกลับไปเมื่อก่อน คงมีบางคนที่เชื่อว่าการใช้ฮาร์ดดิสก์ หรือ HDD กำลังเดินเข้าสู่จุดจบแน่นอน เพราะ SSD เริ่มได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ แถมคอมพิวเตอร์ยังเปิดเครื่องได้เร็วขึ้น เกมโหลดได้ไวขึ้น และโทรศัพท์มือถือก็ไม่ได้ใช้ HDD มานานแล้ว หลายๆ คนจึงมองว่าฮาร์ดดิสก์เป็นเทคโนโลยีเก่าซึ่งก็ไม่ใช่เรื่องแปลกอะไร เหมือนกับแผ่น CD หรือแฟลชไดรฟ์รุ่นโบราณที่วันหนึ่งคงอาจจะหายไปจากโลก แต่เพื่อนๆ รู้หรือไม่ว่าในขณะที่ผู้บริโภคทั่วไปกำลังหันไปใช้ SSD พวกบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่กลับกำลังซื้อ HDD มากขึ้นเรื่อยๆ ไม่ว่าจะเป็น Google, Microsoft, Amazon หรือ Meta ต่างก็กำลังลงทุนใน Data Center มูลค่าหลายแสนล้านบาท แล้วยิ่งกระแส AI ระเบิดขึ้น ความต้องการใช้พื้นที่จัดเก็บข้อมูลก็เพิ่มขึ้นมากตามไปด้วย

ทุกครั้งที่เราคุยกับ AI อัปโหลดรูปภาพ หรือดูวิดีโอ ข้อมูลพวกนั้นจะถูกเก็บที่ Data Center และคำถามต่อมาก็คือแล้วเจ้า Data Center จะเก็บข้อมูลมหาศาลระดับหลายพันล้านเทราไบต์ (Terabyte: TB) ด้วยอะไร ซึ่งคำตอบก็คือ HDD นั่นเอง นี่แหละเลยกลายเป็นปรากฏการณ์ที่หลายคนเรียกว่า HDD Renaissance หรือการกลับมาผงาดอีกครั้งของฮาร์ดดิสก์นั่นเอง

AI ไม่ได้ต้องการแค่ความเร็ว แต่ต้องการพื้นที่มหาศาล

หลายคนอาจจะกำลังสงสัยว่า ในเมื่อ SSD เร็วกว่า HDD มาก แต่ทำไมบริษัท AI ถึงไม่ใช้ SSD ทั้งหมดไปเลย คำตอบอยู่ที่คำว่าต้นทุน เพราะลองนึกภาพว่าคุณมีรูปถ่ายอยู่ 10,000 รูป เจ้า SSD อาจจะเป็นเหมือนรถสปอร์ตที่วิ่งเร็วมาก เปิดไฟล์ได้ทันที แต่ถ้าคุณต้องเก็บรูปถ่ายเป็นหมื่นล้านล้านรูป SSD จะกลายเป็นทางเลือกที่แพงสุดๆ เพราะแบบนั้น Data Center สมัยใหม่เลยจะแบ่งการจัดเก็บข้อมูลออกเป็นหลายๆ ชั้น ข้อมูลที่ต้องใช้งานบ่อยจะอยู่บน SSD ส่วนข้อมูลไหนที่ต้องเก็บไว้ระยะยาวจะถูกเก็บบน HDD แทน พวก AI ก็ทำงานแบบนี้เหมือนกัน เพราะก่อนที่โมเดล AI จะฉลาดได้ มันต้องเรียนรู้จากข้อมูลมหาศาล ไม่ว่าจะเป็นข้อความ หนังสือ รูปภาพ วิดีโอ เสียง หรือข้อมูลจากอินเทอร์เน็ต แล้วยิ่ง AI ยิ่งโตและเก่งขึ้น ข้อมูลก็ยิ่งเพิ่มขึ้น ส่งผลให้ความต้องการ HDD เพิ่มขึ้นตามไปด้วยนั่นเอง

ฮาร์ดดิสก์ทำงานอย่างไร

เชื่อว่าหลายๆ คนที่เคยใช้ HDD มาก็คงไม่เคยเห็นว่าข้างในมันทำงานอย่างไร รู้หรือไม่ว่าถ้าเปิดฝาครอบออกมา เราจะเจอกับแผ่นโลหะกลมๆ หลายแผ่นซ้อนกันอยู่ แผ่นพวกนี้เรียกว่า Platter ที่ทำหน้าที่เก็บข้อมูล เวลาทำงาน แผ่นจะหมุนเร็วสุดๆ ด้วยความเร็วประมาณ 5,400 ถึง 7,200 รอบต่อนาที และจะมีหัวอ่านข้อมูลลอยอยู่บนผิวแผ่นในระยะที่ใกล้สุดๆ ระยะเล็กจิ๋วยิ่งกว่าเส้นผมมนุษย์หลายร้อยเท่า เพราะถ้าหัวอ่านไปแตะผิวแผ่นที่หมุนอยู่ อาจจะทำให้ข้อมูลเสียหายได้ทันที เจ้า HDD เลยเป็นอุปกรณ์ที่ต้องใช้ความแม่นยำทางวิศวกรรมสูงมาก และถึงแม้ว่าเทคโนโลยีนี้จะมีอายุกว่า 60 ปีแล้ว แต่ผู้ผลิตก็ยังคงพัฒนามันอย่างต่อเนื่อง ทำให้ฮาร์ดดิสก์รุ่นใหม่ในทุกวันนี้สามารถเก็บข้อมูลได้มากกว่า 30 เทราไบต์ต่อหนึ่งลูก ซึ่งมากกว่าฮาร์ดดิสก์เมื่อ 20 ปีก่อนหลายร้อยเท่า

ประเทศไทยกลายเป็นมหาอำนาจ HDD ได้อย่างไร

ถ้าถามว่าประเทศไทยคือหนึ่งในหัวใจสำคัญของอุตสาหกรรม HDD โลกได้ยังไง ก็คงต้องเล่าย้อนกลับไปเมื่อหลายสิบปีก่อน ช่วงที่บริษัทผู้ผลิตฮาร์ดดิสก์รายใหญ่ของโลกกำลังมองหาฐานการผลิตใหม่ในเอเชีย ประเทศไทยมีข้อได้เปรียบหลายด้าน เรามีทั้งแรงงานฝีมือ โครงสร้างพื้นฐานที่พร้อม อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์กำลังเติบโต และตำแหน่งที่ตั้งที่เชื่อมต่อห่วงโซ่อุปทานในภูมิภาค บริษัทระดับโลกอย่าง Seagate Technology และ Western Digital เลยเข้ามาลงทุนกันอย่างต่อเนื่อง และเมื่อเวลาผ่านไป โรงงานผลิตชิ้นส่วน ซัพพลายเออร์ และผู้เชี่ยวชาญก็เริ่มรวมตัวกันเป็นระบบนิเวศขนาดใหญ่ที่นี่ ทำให้ประเทศไทยกลายเป็นศูนย์กลางสำคัญของการผลิต HDD ระดับโลก หลายๆ ชิ้นส่วนที่อยู่ในฮาร์ดดิสก์ที่ถูกนำไปใช้ใน Data Center ของบริษัท AI ทั่วโลก มีจำนวนไม่น้อยเลยที่ผ่านกระบวนการผลิตในประเทศไทย พูดง่ายๆ ก็คือ ทุกครั้งที่ AI ตอบคำถามเรา มีความเป็นไปได้สูงว่าข้อมูลบางส่วนกำลังถูกเก็บอยู่บนฮาร์ดดิสก์ที่มีต้นกำเนิดจากประเทศไทยเลยก็ว่าได้

Data Center ยุค AI กำลังสร้างความต้องการ HDD มากที่สุดในประวัติศาสตร์

ปัจจุบันการแข่งขันด้าน AI ไม่ได้อยู่แค่เรื่องโมเดลที่ฉลาดที่สุด แต่ยังเป็นการแข่งขันด้านโครงสร้างพื้นฐานด้วย โดยแข่งขันว่า ใครมี Data Center มากกว่า ใครมีชิป AI มากกว่า หรือใครมีข้อมูลมากกว่า คนนั้นก็มีโอกาสที่จะนำตลาดได้มาก ลองนึกภาพคลังสินค้าขนาดยักษ์ที่เต็มไปด้วยเซิร์ฟเวอร์หลายหมื่นเครื่อง แต่ละเครื่องต้องเก็บข้อมูลมหาศาล Data Center หนึ่งแห่งอาจจะต้องใช้ฮาร์ดดิสก์เป็นแสนลูก และ Data Center ขนาดใหญ่ระดับโลกก็อาจจะต้องใช้มากกว่าหนึ่งล้านลูก และในทุกวันนี้ที่บริษัทเทคโนโลยีต่างก็กำลังเร่งสร้างศูนย์ข้อมูลใหม่ ความต้องการ HDD เลยเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ผู้ผลิตฮาร์ดดิสก์หลายเจ้าเริ่มพัฒนาเทคโนโลยีใหม่เพื่อเพิ่มความจุให้สูงขึ้นเรื่อยๆ โดยที่เป้าหมายเพื่อที่จะทำให้สามารถเก็บข้อมูลได้มากที่สุดในขนาดที่พื้นที่เท่าเดิม เพราะยิ่งความจุต่อลูกสูงขึ้น ต้นทุนของ Data Center ก็ยิ่งลดลงนั่นเอง

ถ้า HDD สะดุด โลก AI ก็สะเทือนได้

หลายคนอาจไม่รู้ว่า ประเทศไทยเคยแสดงให้โลกเห็นแล้วว่าฮาร์ดดิสก์สำคัญแค่ไหน ในช่วงน้ำท่วมใหญ่ปี พ.ศ. 2554 โรงงานผลิต HDD หลายที่ในประเทศไทยได้รับผลกระทบ จนกำลังการผลิตของโลกหายไปจำนวนมาก ทำให้ราคาฮาร์ดดิสก์พุ่งสูงและเกิดภาวะขาดแคลนทั่วโลกเหตุการณ์ครั้งนั้นทำให้เห็นว่า ถึงแม้ฮาร์ดดิสก์จะเป็นแค่ชิ้นส่วนเล็กๆ ในสายตาหลายคน แต่ก็เป็นฟันเฟืองสำคัญต่อเศรษฐกิจดิจิทัลเลยทีเดียว ยิ่งในยุค AI ความสำคัญของ HDD ยิ่งเพิ่มขึ้น เพราะ Data Center ต้องใช้พื้นที่จัดเก็บข้อมูลมหาศาล ถ้าการผลิต HDD สะดุด การขยายศูนย์ข้อมูลก็อาจช้าลงตามไปด้วย นี่เลยเป็นเหตุผลว่า ทำไมประเทศไทยเลยไม่ได้เป็นแค่ผู้ผลิตฮาร์ดดิสก์ แต่เป็นหนึ่งในจุดยุทธศาสตร์ที่ช่วยขับเคลื่อนโครงสร้างพื้นฐานของโลกดิจิทัล และอาจรวมไปถึงอนาคตของ AI เลยทีเดียว

โอกาสของประเทศไทยในยุค AI

เมื่อพูดถึง AI หลายคนคงนึกถึงบริษัทซอฟต์แวร์หรือผู้ผลิตชิป แต่ในความเป็นจริง AI ต้องอาศัยห่วงโซ่อุปทานที่ซับซ้อนกว่านั้นมาก ตั้งแต่พลังงาน ไฟฟ้า ระบบระบายความร้อน เซิร์ฟเวอร์ ชิป ตลอดจนระบบจัดเก็บข้อมูล ถึงแม้ว่าประเทศไทยจะยังไม่ใช่ผู้ผลิตโมเดล AI ที่ใหญ่ที่สุดในโลก แต่เราก็มีจุดแข็งที่หลายประเทศไม่มี นั่นคือความเชี่ยวชาญด้านการผลิตอุปกรณ์จัดเก็บข้อมูลและถ้ากระแส AI ยังคงเติบโตต่อไป ความต้องการ HDD และ Data Center ก็มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามไปด้วย สิ่งนี้แหละจึงเปิดโอกาสให้กับประเทศไทยดึงดูดการลงทุนใหม่ๆ ในด้านอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง การผลิตชิ้นส่วน และอุตสาหกรรมดิจิทัลเข้ามาได้ จากเดิมที่เราเป็นฐานการผลิตฮาร์ดดิสก์ เราอาจจะต่อยอดไปถึงการเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศ AI ที่ใหญ่ขึ้นในอนาคตก็เป็นได้

บทสรุป 

ทุกวันนี้ผู้คนพูดถึง AI กันเป็นเรื่องปกติ พวกเราเริ่มชินกับ AI ที่ตอบคำถามได้ เขียนบทความได้ หรือสร้างภาพได้ภายในไม่กี่วินาที แต่เบื้องหลังความมหัศจรรย์นี้ คือ ศูนย์ข้อมูลขนาดมหึมา สายไฟฟ้านับพันกิโลเมตร เซิร์ฟเวอร์นับล้านเครื่อง และฮาร์ดดิสก์อีกจำนวนมหาศาล ถ้า AI เป็นสมองของโลกดิจิทัลยุคใหม่ เจ้า HDD ก็เป็นเหมือนที่เก็บความทรงจำของมัน และในช่วงเวลาที่ทั้งโลกกำลังแข่งขันกันแบบนี้ ประเทศไทยของเราก็มีบทบาทสำคัญกว่าที่หลายคนคิด เมื่อเทคโนโลยีที่หลายคนเคยคิดว่ากำลังจะล้าสมัย กำลังกลายเป็นหนึ่งในรากฐานสำคัญของอนาคต โดยที่มีประเทศไทยเป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวเบื้องหลังนั้นอย่างเงียบๆ