ไดรเวอร์อุปกรณ์คือชุดโปรแกรมที่ทำหน้าที่เป็นตัวกลางระหว่างระบบปฏิบัติการของคอมพิวเตอร์และส่วนประกอบฮาร์ดแวร์ ในบทความนี้ เราจะมาทำความรู้จักกับไดรเวอร์อุปกรณ์ วัตถุประสงค์ ประเภท วิธีการทำงาน การโต้ตอบกับฮาร์ดแวร์ และบทบาทของไดรเวอร์อุปกรณ์ในการทำให้ระบบคอมพิวเตอร์ทำงานได้อย่างราบรื่น

ไดรเวอร์อุปกรณ์คืออะไร?

ในทางคอมพิวเตอร์ ไดรเวอร์อุปกรณ์ หมายถึงโปรแกรมซอฟต์แวร์ชนิดพิเศษหรือแอปพลิเคชันซอฟต์แวร์เฉพาะประเภทหนึ่งที่ควบคุมอุปกรณ์ฮาร์ดแวร์เฉพาะอย่าง ซึ่งช่วยให้อุปกรณ์ฮาร์ดแวร์ต่างๆ สามารถสื่อสารกับระบบปฏิบัติการของคอมพิวเตอร์ได้ ไดรเวอร์อุปกรณ์สื่อสารกับฮาร์ดแวร์ของคอมพิวเตอร์ผ่านทางระบบย่อยของคอมพิวเตอร์หรือบัสคอมพิวเตอร์ที่เชื่อมต่อกับฮาร์ดแวร์นั้น 

ไดรเวอร์อุปกรณ์ มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการทำงานของระบบคอมพิวเตอร์อย่างถูกต้อง เพราะหากไม่มีไดรเวอร์อุปกรณ์ ฮาร์ดแวร์นั้นจะไม่ทำงานตามที่ควรจะเป็น ซึ่งหมายความว่าจะไม่สามารถทำหน้าที่/การกระทำที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อทำได้ ส่วนใหญ่จะใช้คำว่า "ไดรเวอร์" แต่บางคนอาจใช้คำ ว่า "ไดรเวอร์ฮาร์ดแวร์ " ซึ่งก็หมายถึง ไดรเวอร์อุปกรณ์ เช่นกัน 

การทำงานของไดรเวอร์อุปกรณ์ 

ไดรเวอร์อุปกรณ์จะทำงานโดยอาศัยคำสั่งจากระบบปฏิบัติการในการเข้าถึงอุปกรณ์และดำเนินการต่างๆ หลังจากดำเนินการเสร็จแล้ว ไดรเวอร์จะแสดงปฏิกิริยาโดยการส่งเอาต์พุตหรือสถานะ/ข้อความจากอุปกรณ์ฮาร์ดแวร์ไปยังระบบปฏิบัติการ ตัวอย่างเช่น ไดรเวอร์เครื่องพิมพ์จะบอกเครื่องพิมพ์ว่าควรพิมพ์ในรูปแบบใดหลังจากได้รับคำสั่งจากระบบปฏิบัติการ ในทำนองเดียวกัน ไดรเวอร์การ์ดเสียงจะแปลงข้อมูล 1 และ 0 ของไฟล์ MP3 ให้เป็นสัญญาณเสียงเพื่อให้คุณสามารถเพลิดเพลินกับเสียงเพลงได้ อุปกรณ์ต่างๆ เช่น เครื่องอ่านการ์ด ตัวควบคุม โมเด็ม การ์ดเครือข่าย การ์ดเสียง เครื่องพิมพ์ การ์ดวิดีโอ อุปกรณ์ USB หน่วย ความจำ RAMลำโพง ฯลฯ ล้วนต้องการไดรเวอร์อุปกรณ์ในการทำงาน 

ภาพต่อไปนี้แสดงให้เห็นถึงปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้ใช้ ระบบปฏิบัติการ ไดรเวอร์อุปกรณ์ และอุปกรณ์ต่างๆ: 

ประเภทของไดรเวอร์อุปกรณ์

สำหรับอุปกรณ์เกือบทุกชิ้นที่เชื่อมต่อกับระบบคอมพิวเตอร์ จะมีไดรเวอร์อุปกรณ์สำหรับฮาร์ดแวร์นั้นๆ แต่โดยทั่วไปแล้วสามารถแบ่งออกเป็นสองประเภทหลักๆ คือ

1. ไดรเวอร์อุปกรณ์โหมดเคอร์เนล
2. ไดรเวอร์อุปกรณ์โหมดเคอร์เนลนี้ประกอบด้วยฮาร์ดแวร์ทั่วไปบางส่วนที่โหลดพร้อมกับระบบปฏิบัติการ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของระบบปฏิบัติการ ได้แก่ BIOS เมนบอร์ด โปรเซสเซอร์ และฮาร์ดแวร์อื่นๆ ที่เป็นส่วนหนึ่งของซอฟต์แวร์เคอร์เนล ซึ่งรวมถึงไดรเวอร์อุปกรณ์ที่จำเป็นขั้นต่ำสำหรับแต่ละระบบปฏิบัติการด้วย
3. ไดรเวอร์อุปกรณ์โหมดผู้ใช้
4. นอกเหนือจากอุปกรณ์ที่เคอร์เนลนำมาใช้ในการทำงานของระบบแล้ว ผู้ใช้ยังนำอุปกรณ์บางอย่างมาใช้ในระหว่างการใช้งานระบบ ซึ่งอุปกรณ์เหล่านั้นจำเป็นต้องมีไดรเวอร์อุปกรณ์เพื่อทำงาน ไดรเวอร์เหล่านั้นจัดอยู่ในหมวดไดรเวอร์อุปกรณ์โหมดผู้ใช้ ตัวอย่างเช่น การทำงานแบบเสียบ แล้วใช้งานได้ทันที (plug-and-play) ที่ผู้ใช้ต้องการ ก็จัดอยู่ในหมวดนี้เช่นกัน

ไดรเวอร์อุปกรณ์ทำงานร่วมกับฮาร์ดแวร์อย่างไร?

เพื่อให้ไดรเวอร์อุปกรณ์สามารถโต้ตอบกับฮาร์ดแวร์ได้ เราสามารถใช้ไดรเวอร์อุปกรณ์เสมือน (Virtual Device Driver  ) ได้ นอกจากนี้ยังมีไดรเวอร์อุปกรณ์เสมือน (VxD) ซึ่งทำหน้าที่จัดการอุปกรณ์เสมือน บางครั้งเราใช้ฮาร์ดแวร์เดียวกันในรูปแบบเสมือน ในกรณีนั้น ไดรเวอร์เสมือนจะควบคุม/จัดการการไหลของข้อมูลจากแอปพลิเคชันต่างๆ ที่ผู้ใช้ต่างกันใช้งานไปยังฮาร์ดแวร์เดียวกัน 

เป็นสิ่งสำคัญที่คอมพิวเตอร์จะต้องมีไดรเวอร์อุปกรณ์ที่จำเป็นสำหรับทุกส่วนประกอบเพื่อให้ระบบทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้ผลิตหลายรายจะจัดหาไดรเวอร์อุปกรณ์มาให้ตั้งแต่เริ่มต้น และเรายังสามารถเพิ่มไดรเวอร์อุปกรณ์ที่จำเป็นสำหรับระบบของเราในภายหลังได้อีกด้วย

เทคโนโลยีบนเว็บใช้ไดรเวอร์อุปกรณ์อย่างไร?

เทคโนโลยีบนเว็บโดยทั่วไปไม่ได้ใช้ไดรเวอร์อุปกรณ์ โดยปกติแล้ว เทคโนโลยีบนเว็บจะอาศัยระบบปฏิบัติการและเว็บเบราว์เซอร์ในการควบคุมฮาร์ดแวร์ ไดรเวอร์อุปกรณ์เป็นซอฟต์แวร์ระดับต่ำที่โต้ตอบโดยตรงกับระบบปฏิบัติการ ระบบปฏิบัติการจะสื่อสารโดยตรงกับอุปกรณ์ฮาร์ดแวร์ เบราว์เซอร์จะนำเอาส่วนย่อยของฮาร์ดแวร์มาสู่แอปพลิเคชันบนเว็บ ด้วยวิธีนี้ เมื่อแอปพลิเคชันบนเว็บต้องการเข้าถึงอุปกรณ์บางอย่าง มันจะใช้ API ที่เบราว์เซอร์จัดเตรียมไว้ให้ API เหล่านี้ จะสื่อสารกับระบบปฏิบัติการ ซึ่งในทางกลับกันก็จะสื่อสารกับฮาร์ดแวร์ผ่านไดรเวอร์อุปกรณ์ที่เหมาะสม การแบ่งชั้นแบบนี้ทำให้แอปพลิเคชันบนเว็บสามารถทำงานบนอุปกรณ์ต่างๆ ได้โดยไม่ต้องกังวลเกี่ยวกับรายละเอียดเฉพาะของไดรเวอร์

ฉันจะติดตั้งไดรเวอร์อุปกรณ์ได้อย่างไร?

ในการติดตั้งไดรเวอร์อุปกรณ์ สามารถทำตามขั้นตอนต่อไปนี้ได้:

ขั้นตอนที่ 1: ระบุอุปกรณ์ที่ต้องการไดรเวอร์ (เช่น เครื่องพิมพ์ การ์ดจอ)

ขั้นตอนที่ 2: ตรวจสอบว่า Windows ได้ติดตั้งไดรเวอร์โดยอัตโนมัติหรือไม่

ขั้นตอนที่ 3: หากยังไม่พบ ให้เข้าไปดูที่เว็บไซต์ของผู้ผลิต

ขั้นตอนที่ 4: ค้นหาส่วน "การสนับสนุน" หรือ "ดาวน์โหลด"

ขั้นตอนที่ 5: ป้อนหมายเลขรุ่นของอุปกรณ์ของคุณ

ขั้นตอนที่ 6: ดาวน์โหลดไดรเวอร์เวอร์ชั่นล่าสุดที่เข้ากันได้กับระบบปฏิบัติการของคุณ

ขั้นตอนที่ 7: เมื่อดาวน์โหลดเสร็จแล้ว ให้เรียกใช้ไฟล์ติดตั้ง (โดยปกติจะเป็นไฟล์ .exe)

ขั้นตอนที่ 8: ทำตามคำแนะนำบนหน้าจอเพื่อทำการติดตั้งให้เสร็จสมบูรณ์

ขั้นตอนที่ 9: รีสตาร์ทคอมพิวเตอร์หากระบบแจ้งให้รีสตาร์ท

ขั้นตอนที่ 10: ตรวจสอบใน Device Manager เพื่อยืนยันว่าการติดตั้งสำเร็จแล้ว

ขั้นตอนที่ 11: ทดสอบอุปกรณ์เพื่อให้แน่ใจว่าใช้งานได้อย่างถูกต้อง

ตัวอย่างของไดรเวอร์อุปกรณ์

ตัวอย่างของไดรเวอร์อุปกรณ์มีดังต่อไปนี้:

ไดร์เวอร์เครื่องพิมพ์

ซอฟต์แวร์ที่คอมพิวเตอร์ใช้ในการ "สื่อสาร" กับเครื่องพิมพ์ ทำหน้าที่เสมือนตัวแปลคำสั่งพิมพ์ให้เป็นภาษาที่เครื่องพิมพ์เข้าใจ ทำหน้าที่ส่งต่อคำสั่งต่างๆ เช่น ขนาดกระดาษหรือคุณภาพการพิมพ์ และยังสื่อสารสถานะจากเครื่องพิมพ์กลับไปยังคอมพิวเตอร์ด้วย ไดรเวอร์เครื่องพิมพ์แต่ละเวอร์ชันอาจแตกต่างกันไปตามรุ่นของเครื่องพิมพ์และระบบปฏิบัติการ

ไดรเวอร์การ์ดจอ

ไดรเวอร์กราฟิกทำหน้าที่ควบคุมการทำงานร่วมกันระหว่างระบบปฏิบัติการและ GPU โดยรับผิดชอบด้านการแสดงผล การเร่งความเร็ว 3 มิติ การถอดรหัสวิดีโอ และรวมถึงการจัดการพลังงาน ไดรเวอร์กราฟิกช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเล่นเกมและแอปพลิเคชันที่ใช้กราฟิกสูง และส่วนใหญ่จะมีแผงควบคุมที่ใช้ในการปรับการตั้งค่าการแสดงผล

ไดรเวอร์การ์ดอินเทอร์เฟซเครือข่าย (NIC)

ไดรเวอร์ NIC ช่วยให้ระบบปฏิบัติการสื่อสารกับอะแดปเตอร์เครือข่ายได้ โดยจะกำหนดค่าแพ็กเก็ตข้อมูลสำหรับการส่งและรับผ่านเครือข่าย กำหนดค่าคุณสมบัติเครือข่าย เช่น ความเร็วและโหมดการทำงานแบบสองทิศทาง และติดตั้งโปรโตคอลที่จะใช้ในการเชื่อมต่อแบบมีสายหรือไร้สาย นอกจากนี้ ไดรเวอร์ NIC ยังมีคุณสมบัติอื่นๆ เช่น Wake-on-LAN และ การกรองแพ็กเก็ตด้วย

ไดรเวอร์เสียง

ไดรเวอร์เสียงทำหน้าที่พัฒนาการทำงานร่วมกันระหว่างระบบปฏิบัติการกับซาวด์การ์ดหรือชิปเสียง ควบคุมการรับ/ส่งสัญญาณเสียง การจัดการสตรีมเสียงหลายรายการ และเอฟเฟ็กต์เสียง นอกจากนี้ยังควบคุมระดับเสียงด้วย ไดรเวอร์เสียงหลายตัวยังรวมถึงยูทิลิตี้สำหรับการตั้งค่าอีควอไลเซอร์ เสียงรอบทิศทาง และการปรับปรุงไมโครโฟนของคุณด้วย

ไดรเวอร์ควบคุม USB

มันช่วยให้ระบบปฏิบัติการสามารถสื่อสารกับพอร์ต USB ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยการตรวจจับอุปกรณ์ จัดการโปรโตคอลการไหลของข้อมูล ควบคุมการจ่ายไฟสำหรับ อุปกรณ์ USBและรองรับมาตรฐาน USB หลากหลายมาตรฐาน เช่น 2.0 และ 3.0 เป็นต้น การทำงานลักษณะนี้มีความสำคัญต่อการตรวจจับและการใช้งานอุปกรณ์ USB เช่น เมาส์ คีย์บอร์ด และฮาร์ดไดรฟ์ภายนอก

บทสรุป

ไดรเวอร์อุปกรณ์เป็นซอฟต์แวร์ที่ขาดไม่ได้ ซึ่งช่วยให้ระบบปฏิบัติการสามารถโต้ตอบกับอุปกรณ์ฮาร์ดแวร์เฉพาะได้ มันช่วยอำนวยความสะดวกในการเชื่อมต่อคำสั่งของระบบปฏิบัติการกับฮาร์ดแวร์ หรือในทางกลับกัน โดยพื้นฐานแล้ว ไดรเวอร์คือซอฟต์แวร์ที่ช่วยในการแปลคำสั่งของระบบปฏิบัติการให้เข้ากับฮาร์ดแวร์ที่เข้ากันได้ หรือในทางกลับกัน ซึ่งช่วยให้การทำงานของอุปกรณ์เกิดขึ้นได้อย่างราบรื่น เช่น การพิมพ์เอกสารหรือการเล่นไฟล์เสียง

โดยทั่วไป ไดรเวอร์อุปกรณ์จะแบ่งออกเป็นสองประเภท ได้แก่ ไดรเวอร์โหมดเคอร์เนล ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของระบบปฏิบัติการ และไดรเวอร์โหมดผู้ใช้สำหรับอุปกรณ์ที่ผู้ใช้เพิ่มเข้ามา ไดรเวอร์อุปกรณ์เสมือนช่วยให้อุปกรณ์ฮาร์ดแวร์สามารถใช้งานร่วมกันได้โดยหลายแอปพลิเคชัน การติดตั้งไดรเวอร์อุปกรณ์มีความสำคัญต่อการทำงานที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลของระบบ รวมถึงความเข้ากันได้เพื่อให้ส่วนประกอบฮาร์ดแวร์ทั้งหมดทำงานได้อย่างถูกต้อง